Van een dorp naar een stad

'IK STIK in mijn gemeente. Het begon allemaal zo mooi. De gemeente groeide. Er was bijna geen tijd meer voor iets anders....' Deze klacht hoor ik nogal eens, vooral van jonge mensen. Als ik dan verder door vraag kom ik steeds dit verhaal tegen: 'Als groeiende gemeente hebben wij zo veel te doen. Toewijding aan God betekent ook toewijding aan de gemeente. Ik zit echter met mijn.... (baan, studie, politieke belangstelling, sport, hobby). Mag dat dan niet? Daar kom ik tenminste nog niet-christenen tegen. Nu ik meer en meer in de gemeente moet doen, verlies ik een beetje die vonk van vroeger...

Gebrek aan toewijding?

Voorgangers zien met verdriet hoe veelbelovende jongelui andere keuzes maken. De gemeente is niet de eerste prioriteit. Kent de jeugd geen toewijding meer? Weten ze niet wat 'inzet' en volhouden betekent? Waarom zoeken ze niet eerst het Koninkrijk van God? Gebrek aan toewijding kan een reden zijn. Er is echter nog een heel andere mogelijkheid. In Europa zijn er twee belangrijke culturen: de dorpscultuur en de stadscultuur. Het maakt nogal een verschil of je in een dorp opgroeide of in de stad. Dat bepaalt je keuze van levensstijl, wat je belangrijk vindt, ook in je geestelijke zoeken.

Sociale controle

In een dorp kent iedereen elkaar. Er is weinig privé-leven. De sociale controle is sterk. Je bent voorzichtig in het uiten van je gevoelens en gedachten. Je werkt, voetbalt, speelt, wordt verliefd en 'kerkt' binnen dezelfde kring. In een dorp staat het kerkelijke leven centraal, in de stad is de kerk slechts een 'taartpunt' van je leven. In een stad kom je steeds weer mensen tegen in die verschillende 'taartpunten'. De mensen waar je mee werkt zitten niet bij je in de kerk. De sportclub is weer een andere groep en ga zo maar door. In een stad staat het persoonlijke leven van een christen centraal. De gemeente als 'taartpunt' ondersteunt het gemeentelid in die taak.

Tunnelvisie

Het zijn vooral voorgangers die het dorpsleven nog als eerste cultuur beleefden, die moeite hebben met deze visie. Vooral als ze 'full-timer' zijn en de hele dag in het gemeenteleven zitten, is er al gauw het gevaar van 'tunnelvisie'. De gemeente staat centraal in alles en goede gemeenteleden worden overbelast.

Stadsmensen houden van kortlopende afspraken

Toen ik dit met een rasechte stadsvoorganger besprak, begon hij hartelijk te lachen. 'Nu begrijp ik waarom mijn collega in die andere wijk zoveel spanningen heeft in zijn gemeente. Hij is nog echt een dorpsdominee..... Bij ons gaat het anders. Als ik iemand vraag om huiskringleider te zijn doe ik dat altijd voor een maand of drie. Er is ook invalhulp, als ze onverhoopt niet kunnen. Ik heb een stevig kringensysteem, maar wie het leidt is wat anders. Deze aanpak geeft iedereen rust.' Stadsmensen houden van kortlopende afspraken. In de praktijk blijkt dan dat ze zich minder gedwongen voelen en meer doen.

Een typische dorpsvoorganger in een stad heeft het moeilijk met deze houding. Eén zei tegen mij: 'Maar dit is toch onbijbels?' Ik blijf erbij dat cultuurverschillen in een stadskerk meer problemen geven dan we door hebben. Die verschillen moeten begrepen worden anders worden het breukvlakken in de gemeente.

Téo van der Weele